Wiedza Przepisy
Regulacja F-gaz 2026 – co to oznacza dla właścicieli klimatyzacji?
W skrócie
Klimatyzację na R410A możesz dalej używać i serwisować, bo jego GWP (2 088) nie przekracza progu 2 500 z zakazu serwisowego, ale malejące kwoty HFC (w latach 2027–2029 o połowę mniej niż w 2025–2026) podnoszą cenę czynnika. Nowy system wybierz na R32 albo R290; urządzenia od 5 t CO2e wymagają kontroli szczelności i Karty Urządzenia w CRO.
W skrócie
Klimatyzację na R410A możesz dalej używać i serwisować, bo jego GWP (2 088) nie przekracza progu 2 500 z zakazu serwisowego, ale malejące kwoty HFC (w latach 2027–2029 o połowę mniej niż w 2025–2026) podnoszą cenę czynnika. Nowy system wybierz na R32 albo R290; urządzenia od 5 t CO2e wymagają kontroli szczelności i Karty Urządzenia w CRO.
Spis treści
- Czym jest regulacja F-gaz?
- Zakazy serwisowe 2025 i 2026
- Harmonogram phase-down HFC – tabela kwot
- Co to oznacza dla właścicieli istniejących systemów?
- Co zrobić teraz? Rekomendacje everflow
- Obowiązkowe kontrole szczelności
- Certyfikacja F-gaz – kto może serwisować klimatyzację?
- Jak everflow podchodzi do regulacji F-gaz?
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Podsumowanie: co zrobić z klimatyzacją w świetle F-gaz
Jeśli masz klimatyzację na R410A, możesz jej dalej używać i ją serwisować: zakaz serwisowy od 1 stycznia 2026 r. obejmuje czynniki o GWP co najmniej 2 500, a R410A ma 2 088. Czynnik będzie jednak drożał, bo w latach 2027–2029 na rynek UE trafi o połowę mniej HFC niż w latach 2025–2026. Nowy system kup na R32 albo R290, a przy poważnej awarii starego porównaj koszt naprawy z wymianą.
Zasady wyznacza rozporządzenie 2024/573 (otwiera się w nowej karcie) w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych (tzw. F-gaz), które zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie 517/2014 i wprowadza znacznie ambitniejszy harmonogram wycofywania czynników o wysokim potencjale tworzenia efektu cieplarnianego (GWP). Poniżej omawiamy zakazy, kwoty HFC i obowiązki właściciela instalacji.
Czym jest regulacja F-gaz?
Regulacja F-gaz to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych – grupy substancji chemicznych wykorzystywanych m.in. jako czynniki chłodnicze w systemach klimatyzacji, pompach ciepła i urządzeniach chłodniczych.
Najczęściej stosowane w klimatyzacji fluorowane gazy cieplarniane to HFC (wodorofluorowęglowodory). Nie niszczą warstwy ozonowej (w odróżnieniu od dawnych CFC i HCFC), ale mają wysoki współczynnik globalnego ocieplenia (GWP – Global Warming Potential). Dla porównania:
| Czynnik chłodniczy | GWP (wg rozp. 2024/573) | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| R410A | 2 088 | Starsze klimatyzatory i pompy ciepła; nowych pojedynczych splitów poniżej 3 kg nie wprowadza się do obrotu od 1.01.2025 |
| R32 | 675 | Obecne klimatyzatory split i pompy ciepła |
| R290 (propan) | 0,02 (praktycznie zerowy) | Pompy ciepła i klimatyzatory nowej generacji |
| R404A | 3 922 | Chłodnictwo komercyjne |
| R507A | 3 985 | Chłodnictwo przemysłowe |
| R134a | 1 430 | Klimatyzacja samochodowa, chillery |
| CO2 (R744) | 1 | Chłodnictwo komercyjne, pompy ciepła |
GWP określa, ile razy dany gaz jest silniejszy od CO2 jako gaz cieplarniany w horyzoncie 100 lat. R410A o GWP 2 088 oznacza, że 1 kg tego czynnika wpływa na efekt cieplarniany jak 2 088 kg CO2.
Zakazy serwisowe 2025 i 2026
Od 1 stycznia 2025 r. nie wolno serwisować żadnych urządzeń chłodniczych F-gazami o GWP co najmniej 2 500. Od 1 stycznia 2026 r. ten sam zakaz obejmuje klimatyzatory i pompy ciepła. Gazy zregenerowane albo poddane recyklingowi można jeszcze stosować: w chłodnictwie do 1.01.2030, w klimatyzacji i pompach ciepła do 1.01.2032 (art. 13 ust. 3 i 4 rozporządzenia 2024/573 (otwiera się w nowej karcie)). W praktyce chodzi przede wszystkim o czynniki:
- R404A (GWP 3 922) – szeroko stosowany w chłodnictwie komercyjnym
- R507A (GWP 3 985) – stosowany w chłodnictwie przemysłowym
Co z R410A? Czynnik R410A (GWP 2 088) nie przekracza progu 2 500, więc nadal może być serwisowany także czynnikiem pierwotnym. Jako HFC podlega jednak malejącym kwotom wprowadzania do obrotu (załącznik VII), co ogranicza jego podaż.
Harmonogram phase-down HFC – tabela kwot
Rozporządzenie 2024/573 wprowadza ambitny harmonogram stopniowej redukcji (phase-down) ilości HFC wprowadzanych na rynek UE, wyrażonej w ekwiwalencie CO2:
| Okres | Maksymalna ilość HFC (t CO2e) | Udział w wartości wyjściowej z 2015 r. |
|---|---|---|
| Wartość wyjściowa (2015) | 176 700 479 | 100% |
| 2025–2026 | 42 874 410 | 24,3% |
| 2027–2029 | 21 665 691 | 12,3% |
| 2030–2032 | 9 132 097 | 5,2% |
| 2033–2035 | 8 445 713 | 4,8% |
| 2036–2038 | 6 782 265 | 3,8% |
| 2039–2041 | 6 136 732 | 3,5% |
| 2042–2044 | 5 491 199 | 3,1% |
| 2045–2047 | 4 845 666 | 2,7% |
| 2048–2049 | 4 200 133 | 2,4% |
| 2050 i później | 0 | 0% |
Co to oznacza w praktyce? W latach 2027–2029 na rynek UE może trafić rocznie najwyżej 12,3% wartości wyjściowej HFC z 2015 r. (w ekwiwalencie CO2), o połowę mniej niż w latach 2025–2026 (załącznik VII rozporządzenia 2024/573). Mniejsza podaż czynników o wysokim GWP, w tym R410A, może podnosić ich ceny.
Co to oznacza dla właścicieli istniejących systemów?
Systemy na R410A – planuj wymianę
Jeśli masz klimatyzację lub pompę ciepła pracującą na czynniku R410A:
- Serwisowanie nadal jest możliwe – R410A nie jest objęty zakazem serwisowym z 2026 r. (GWP < 2 500)
- Ceny czynnika mogą rosnąć – malejące kwoty HFC oznaczają mniejszą podaż (załącznik VII rozporządzenia 2024/573)
- Zaplanuj wymianę – urządzenie na R410A może pracować do końca swojej żywotności; przy poważnej awarii porównaj koszt naprawy z kosztem nowego urządzenia
- Zadbaj o szczelność – minimalizacja wycieków oznacza rzadsze (i tańsze) uzupełnianie czynnika
Systemy na R32 – czynnik przejściowy
R32 (GWP 675) to dziś typowy czynnik w nowych klimatyzatorach split, bo mieści się poniżej progu GWP 750 obowiązującego dla pojedynczych splitów od 2025 r. (załącznik IV pkt 9a rozporządzenia 2024/573):
- Znacznie niższy GWP niż R410A (675 wobec 2 088, o 68% mniej)
- Mniejsze obciążenie kwot – kwoty liczy się w tonach ekwiwalentu CO2, więc kilogram R32 „zużywa” ok. 3 razy mniej kwoty niż kilogram R410A
- Czynnik przejściowy – nowe urządzenia z czynnikami o GWP ≥ 150 (w tym R32) wypadają z rynku etapami: od 1.01.2027 pompy ciepła split powietrze-woda do 12 kW oraz monobloki do 50 kW, od 1.01.2029 klimatyzatory split powietrze-powietrze do 12 kW (załącznik IV rozporządzenia 2024/573; wyjątek, gdy wymagają tego przepisy bezpieczeństwa w miejscu montażu). Serwis istniejących urządzeń na R32 pozostaje legalny
Systemy na R290 (propan) – rozwiązanie przyszłościowe
R290 to czynnik naturalny (propan) o GWP 0,02 wg załącznika VI do rozporządzenia 2024/573, praktycznie neutralny klimatycznie:
- Nie jest F-gazem – nie obejmują go kwoty HFC ani zakazy z załącznika IV
- Mniejsze ryzyko regulacyjne – zakazy z rozporządzenia 2024/573 dotyczą F-gazów, a R290 do nich nie należy
- Wymaga przeszkolonych instalatorów – R290 jest wysoce palny (klasa A3), więc montaż i serwis wymagają przeszkolenia w pracy z czynnikami palnymi i zachowania strefy bezpieczeństwa z instrukcji producenta
- Rosnąca oferta – producenci wprowadzają pompy ciepła na R290, np. Daikin Altherma 4 H (od grudnia 2024 r.)
Co zrobić teraz? Rekomendacje everflow
Jeśli kupujesz nowy system klimatyzacji
- Wybierz urządzenie na R32 albo R290 – nowe pojedyncze splity do 3 kg na R410A nie są wprowadzane do obrotu od 1.01.2025
- R32 – szeroka oferta klimatyzatorów split; nowe splity powietrze-powietrze do 12 kW na R32 można wprowadzać do obrotu do końca 2028 r.
- R290 – nie podlega zakazom F-gazowym; sprawdź dostępność modelu i wymagania montażowe producenta
- Nie kupuj nowego splitu na R410A – od 1.01.2025 takich pojedynczych splitów (poniżej 3 kg czynnika) nie wprowadza się do obrotu; ewentualne egzemplarze z magazynu będą miały coraz droższy serwis
Jeśli masz istniejący system na R410A
- Regularny serwis – szczelność sprawdzana przy przeglądzie ogranicza ubytki czynnika (obowiązkowa kontrola szczelności dotyczy urządzeń od 5 t CO2e)
- Zaplanuj budżet na wymianę – zwłaszcza gdy urządzenie ma już swoje lata i wymaga coraz częstszych napraw
- Przy poważnej awarii – rozważ wymianę zamiast kosztownej naprawy
- Prowadź dokumentację serwisową – dla urządzeń od 5 t CO2e jest obowiązkowa (Karta Urządzenia w CRO), dla mniejszych ułatwia planowanie i rozmowę z serwisem
Obowiązkowe kontrole szczelności
Rozporządzenie F-gaz nakłada obowiązek regularnych kontroli szczelności urządzeń zawierających co najmniej 5 t CO2e fluorowanych gazów cieplarnianych. Częstotliwość zależy od ilości czynnika wyrażonej w ekwiwalencie CO2 (t CO2e):
| Napełnienie urządzenia (t CO2e) | Częstotliwość kontroli | Dodatkowe wymagania |
|---|---|---|
| < 5 t CO2e | Brak obowiązku* | – |
| ≥ 5 t CO2e | Co 12 miesięcy | – |
| ≥ 50 t CO2e | Co 6 miesięcy | – |
| ≥ 500 t CO2e | Co 3 miesiące | Obowiązkowy system wykrywania wycieków (sprawdzany co 12 miesięcy) |
*Kontroli nie wymagają też oznakowane urządzenia hermetycznie zamknięte poniżej 10 t CO2e, a w budynkach mieszkalnych – oznakowane urządzenia hermetyczne poniżej 3 kg. Gdy zainstalowany jest system wykrywania wycieków, kontrole można wykonywać dwa razy rzadziej (24 / 12 / 6 miesięcy).
Jak obliczyć t CO2e? Mnożymy masę czynnika (w kg) przez jego GWP. Przykład: klimatyzator z 2,5 kg R410A → 2,5 kg × 2 088 = 5 220 kg CO2e = 5,22 t CO2e → obowiązkowa kontrola co 12 miesięcy.
Kontrolę szczelności może przeprowadzić wyłącznie osoba z certyfikatem F-gaz dla personelu – sprawdzisz go w rejestrze UDT (otwiera się w nowej karcie).
Certyfikacja F-gaz – kto może serwisować klimatyzację?
Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/573 i polską ustawą o F-gazach prace przy fluorowanych gazach cieplarnianych mogą wykonywać wyłącznie osoby z odpowiednim certyfikatem F-gaz:
Kategorie certyfikatów personalnych
| Kategoria | Zakres uprawnień |
|---|---|
| I | Wszystkie czynności: kontrola szczelności, odzysk, instalowanie, naprawa, konserwacja i serwis, likwidacja |
| II | Kontrola szczelności bez otwierania obiegu (każde urządzenie); odzysk, instalowanie, naprawa, serwis i likwidacja urządzeń poniżej 3 kg F-gazów (poniżej 6 kg w oznakowanych hermetycznych) |
| III | Odzysk czynnika z urządzeń poniżej 3 kg (poniżej 6 kg w oznakowanych hermetycznych) |
| IV | Kontrola szczelności bez otwierania obiegu chłodniczego |
Nowe oznaczenia kategorii: kategorie I–IV pochodzą z rozporządzenia (UE) 2015/2067. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/2215 wprowadza nowe oznaczenia (m.in. A1, A2, D, E). Dotychczasowe certyfikaty pozostają ważne, ale ich posiadacze muszą przejść pierwsze szkolenie przypominające lub ocenę do 12 marca 2029 r. (art. 10 ust. 9 rozporządzenia 2024/573). W Polsce nowego systemu nie wdrożono jeszcze ustawą (stan na 7 listopada 2026).
Firma, która instaluje, serwisuje, naprawia lub likwiduje takie urządzenia na rzecz klientów, musi mieć certyfikat dla przedsiębiorców wydany przez UDT.
Jak zweryfikować uprawnienia?
Certyfikaty F-gaz sprawdzisz bezpłatnie w jawnych rejestrach UDT: rejestr certyfikatów dla przedsiębiorców (otwiera się w nowej karcie) (po numerze, nazwie lub NIP) i rejestr certyfikatów dla personelu (otwiera się w nowej karcie). Centralny Rejestr Operatorów (CRO) służy do prowadzenia Kart Urządzeń i wymaga logowania – nie sprawdza się w nim certyfikatów. Kartę Urządzenia prowadzi operator urządzenia zawierającego co najmniej 5 t CO2e F-gazów (np. ok. 7,4 kg R32 lub 2,4 kg R410A); typowy domowy split na R32 jej nie wymaga.
Uwaga prawna: Wykonywanie prac przy F-gazach bez wymaganego certyfikatu dla personelu grozi administracyjną karą pieniężną od 600 do 4 500 zł, a operatorowi, który nie zapewni kontroli szczelności – od 4 000 do 15 000 zł (art. 47 i 48 ustawy o F-gazach; kary nakłada wojewódzki inspektor ochrony środowiska). Warunki gwarancji producenta (kto może montować, przeglądy) znajdziesz w jego karcie gwarancyjnej.
Jak everflow podchodzi do regulacji F-gaz?
Co robimy przy urządzeniach z F-gazami:
- Certyfikaty personelu – prace przy obiegu czynnika (montaż, serwis, kontrola szczelności) wykonują osoby z certyfikatem F-gaz dla personelu; w zespole są też świadectwa kwalifikacyjne SEP G1, G2 i G3
- Certyfikat przedsiębiorcy – everflow (EVER PEAK Sp. z o.o.) ma certyfikat F-gaz dla przedsiębiorców nr FGAZ‑P/27/1801/22 wydany przez UDT (sprawdź w rejestrze (otwiera się w nowej karcie))
- Odzysk czynnika – przy demontażu i naprawach wymagających opróżnienia obiegu odzyskujemy czynnik, jak wymaga art. 8 rozporządzenia 2024/573
- Dokumentacja – protokoły montażu i kontroli szczelności, raporty serwisowe, a dla urządzeń od 5 t CO2e także wpisy w Karcie Urządzenia w CRO
- Dobór czynnika – pomagamy wybrać urządzenie z uwzględnieniem terminów z rozporządzenia 2024/573
Szczegóły naszych usług klimatyzacyjnych znajdziesz na stronie klimatyzacja.
Kontrolę szczelności wykonuje osoba z certyfikatem F-gaz dla personelu – zobacz przegląd i kontrola szczelności klimatyzacji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy moja klimatyzacja na R410A stanie się nielegalna?
Nie. Posiadanie i użytkowanie urządzenia na R410A jest w pełni legalne. Serwisowanie z użyciem pierwotnego R410A również pozostaje dopuszczalne (GWP < 2 500). Jednak rosnące ceny czynnika i malejąca dostępność mogą sprawić, że eksploatacja stanie się ekonomicznie nieopłacalna w ciągu kilku do kilkunastu lat.
Ile kosztuje wymiana klimatyzacji z R410A na R32?
Nie da się po prostu „zamienić” czynnika: urządzenie na R410A nie jest przystosowane do R32, więc wymienia się jednostkę zewnętrzną i wewnętrzną. Istniejące rury czasem można wykorzystać, jeśli dopuszcza to instrukcja nowego urządzenia. Split na R32 z montażem kosztuje u nas od 3 500 zł brutto; cena rośnie z mocą urządzenia i długością tras (orientacyjnie rynkowo 4 300–7 500 zł wg Muratordom, 2026). Szczegóły w cenniku.
Czy muszę rejestrować swoją klimatyzację w CRO?
Tak, jeśli urządzenie zawiera fluorowane gazy cieplarniane o napełnieniu ≥ 5 t CO2e. Dla klimatyzatora domowego na R410A z napełnieniem ok. 1,5–3,0 kg to odpowiednio 3,1–6,3 t CO2e – granica obowiązku rejestracji przebiega wokół 2,4 kg R410A. Przy R32 próg jest wyższy (ok. 7,4 kg), więc większość domowych urządzeń na R32 nie wymaga rejestracji.
Co się stanie, jeśli nie wykonam obowiązkowej kontroli szczelności?
Brak kontroli szczelności w wymaganym terminie (dotyczy urządzeń od 5 t CO2e) grozi operatorowi administracyjną karą pieniężną od 4 000 do 15 000 zł (art. 48 ustawy o F-gazach).
Czy R290 (propan) jest bezpieczny w klimatyzacji domowej?
Tak, jeśli montaż wykonuje osoba przeszkolona w pracy z czynnikami palnymi, zgodnie z instrukcją producenta. Producent określa maksymalne napełnienie i strefę bezpieczeństwa wokół jednostki (bez okien, drzwi i kratek wentylacyjnych w jej obrębie). Norma IEC 60335-2-40 (wyd. 7, 2022) dopuściła większe napełnienie czynnikami palnymi przy dodatkowych zabezpieczeniach; norma EN 378 jest w trakcie rewizji.
Podsumowanie: co zrobić z klimatyzacją w świetle F-gaz
Regulacja F-gaz 2024/573 z harmonogramem phase-down sięgającym zera w 2050 roku fundamentalnie zmienia rynek klimatyzacji. Dla właścicieli istniejących systemów na R410A to sygnał, żeby zaplanować wymianę urządzenia z wyprzedzeniem. Dla kupujących nowe systemy – jednoznaczna rekomendacja to R32 lub R290.
Planujesz nową klimatyzację albo serwis istniejącej? Pomożemy wybrać urządzenie i czynnik, zamontujemy je z próbą szczelności i próżnią oraz przekażemy dokumentację wymaganą przez przepisy F-gazowe.
