R32, R290 czy R410A – który czynnik chłodniczy wybrać w 2026?

W 2026 roku nową klimatyzację split wybierasz między R32 (GWP 675) a R290 (propan, GWP 0,02); nowego pojedynczego splitu na R410A nie kupisz od 1 stycznia 2025 r. Przy pompie ciepła powietrze-woda najbezpieczniejszy pod względem przepisów jest R290, bo nowe pompy split do 12 kW na R32 można wprowadzać do obrotu tylko do końca 2026 r. Sprawne urządzenie na R410A możesz dalej eksploatować i serwisować.

Czynnik chłodniczy to substancja krążąca w obiegu pompy ciepła lub klimatyzacji, która przenosi ciepło między otoczeniem a wnętrzem budynku. Harmonogram zmian ustala rozporządzenie (UE) 2024/573 (otwiera się w nowej karcie), które stopniowo zakazuje nowych urządzeń z czynnikami o wysokim GWP. Poniżej porównujemy R32, R290 i R410A z perspektywy inżynierskiej, prawnej i ekonomicznej.

Regulacja F-gaz – harmonogram zmian

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 (rozporządzenie F-gazowe) ustala harmonogram wycofywania czynników o wysokim GWP (Global Warming Potential, potencjał tworzenia efektu cieplarnianego):

Data	Ograniczenie (załącznik IV i VII rozporządzenia 2024/573)
11.03.2024	Wejście w życie rozporządzenia (UE) 2024/573
1.01.2025	Zakaz wprowadzania na rynek pojedynczych splitów z napełnieniem poniżej 3 kg na czynnikach o GWP ≥ 750 (koniec R410A w nowych splitach domowych)
1.01.2026	Zakaz serwisowania klimatyzacji i pomp ciepła czynnikami o GWP ≥ 2500 (np. R404A); nie dotyczy R410A ani R32
1.01.2027	Zakaz GWP ≥ 150 dla monobloków i urządzeń samodzielnych do 50 kW oraz pomp ciepła split powietrze-woda do 12 kW, poza wyjątkiem bezpieczeństwa (koniec R32 w tych grupach); unijny kontyngent HFC spada z ok. 42,9 do ok. 21,7 mln t CO2e rocznie
1.01.2029	Zakaz GWP ≥ 150 dla splitów powietrze-powietrze do 12 kW (koniec R32 w nowej klimatyzacji domowej); zakaz GWP ≥ 750 dla splitów powyżej 12 kW, poza wyjątkiem bezpieczeństwa
2030–2032	Kontyngent HFC ok. 9,1 mln t CO2e rocznie
1.01.2032	Urządzenia samodzielne (monobloki) do 12 kW wyłącznie bez F-gazów, poza wyjątkiem bezpieczeństwa
1.01.2033	Zakaz GWP ≥ 150 dla splitów powyżej 12 kW
1.01.2035	Splity do 12 kW wyłącznie bez F-gazów, poza wyjątkiem bezpieczeństwa
2050	Zerowy kontyngent HFC

Szczegółowe omówienie zakazów obowiązujących od 2027 r. znajdziesz w artykule nowe przepisy 2027 dla pomp ciepła i klimatyzacji.

Co to oznacza w praktyce w 2026 roku? Nowe urządzenia klimatyzacyjne typu split instalowane dziś w Polsce pracują na R32 (GWP 675) lub R290 (GWP 0,02). R410A (GWP 2 088) nadal można stosować do serwisu istniejących instalacji, także jako czynnik nowy, bo nie przekracza progu GWP 2 500. Jego podaż ogranicza jednak kontyngent HFC, więc drożeje. Nowego pojedynczego splitu na R410A nie kupisz – zakaz obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.

R410A – kończąca się era

R410A to mieszanina dwóch czynników HFC: R32 (50%) i R125 (50%). Przez ponad dwie dekady dominował w klimatyzacji i pompach ciepła powietrze-woda. Jego zalety były niezaprzeczalne: wysoka wydajność, nietoksyczność, niepalność (klasa A1), stabilność ciśnieniowa.

Parametry R410A

Parametr	Wartość
GWP (wg rozporządzenia 2024/573)	2 088
Klasa palności	A1 (niepalny)
Ciśnienie robocze	ok. 24 bar (skraplanie przy 40 °C)
Temperatura krytyczna	71,3 °C
ODP (potencjał niszczenia ozonu)	0
Dostępność w 2026	do serwisu (nowy w ramach kontyngentu HFC, odzyskany lub regenerowany)

Dlaczego R410A odchodzi?

GWP na poziomie 2 088 oznacza, że 1 kg R410A uwolnionego do atmosfery powoduje taki sam efekt cieplarniany jak 2 088 kg CO2. Ilość czynnika w Twoim urządzeniu znajdziesz na tabliczce znamionowej jednostki zewnętrznej. Emisje wszystkich fluorowanych gazów w UE oszacowano na ok. 90 mln t ekwiwalentu CO2 w 2005 r. (rozporządzenie (UE) 517/2014, motyw 2).

Co robić z istniejącą instalacją na R410A?

Nie panikuj. Istniejące urządzenia na R410A wolno serwisować bez ograniczeń czasowych – czynnikiem nowym, odzyskanym albo regenerowanym. Ograniczeniem jest cena i dostępność, bo R410A podlega malejącemu kontyngentowi HFC. Nie ma obowiązku wymiany sprawnego urządzenia.

Natomiast warto wiedzieć:

• Cena R410A rośnie, bo kontyngent HFC co kilka lat maleje (od 2027 r. o połowę).
• Dostępność R410A z recyklingu lub regenerowanego jest ograniczona i zależy od rynku wtórnego
• Serwis istniejących systemów pozostaje legalny i bezpieczny
• Nowy pojedynczy split nie może pracować na R410A; w praktyce wybierasz R32 albo R290

R32 – obecny standard w klimatyzacji

R32 (difluorometan) to pojedynczy związek HFC, który zastąpił R410A w nowych klimatyzatorach split; od 2025 r. nowe pojedyncze splity na R410A są zakazane. W 2026 roku to podstawowy czynnik w nowych klimatyzatorach split i multi-split.

Parametry R32

Parametr	Wartość
GWP (wg rozporządzenia 2024/573)	675
Klasa palności	A2L (łagodnie palny)
Ciśnienie robocze	ok. 25 bar (skraplanie przy 40 °C)
Temperatura krytyczna	78,1 °C
ODP	0
Napełnienie w porównaniu z R410A	mniejsze o 10–30% (dane Daikin)
Dostępność w 2026	pełna (objęty kontyngentem HFC)

Zalety R32

Niższy GWP. 675 wobec 2 088, czyli o 68% mniej. Przy napełnieniu mniejszym o 10–30% ekwiwalent CO2 czynnika w instalacji spada o ok. 70–77%.

Wyższa wydajność. Producenci podają, że R32 przenosi więcej ciepła na jednostkę masy niż R410A, co ułatwia budowę urządzeń o wysokiej klasie efektywności. Porównuj jednak konkretne modele po SEER i SCOP, nie po czynniku.

Mniejsze napełnienie. Mniejsze napełnienie oznacza mniejszy koszt czynnika i mniejszy ekwiwalent CO2 przy ewentualnym wycieku.

Szeroka dostępność. R32 jest produkowany na dużą skalę i jest wyraźnie tańszy od R410A.

Ograniczenia R32

Klasa A2L – łagodna palność. R32 jest łagodnie palny, co wymaga stosowania dodatkowych zabezpieczeń w urządzeniach (czujniki wycieku, ograniczenia napełnienia w zależności od wielkości pomieszczenia). Producent określa minimalną powierzchnię pomieszczenia dla danego napełnienia (instrukcja montażu). Montaż musi wykonać osoba z certyfikatem F-gaz.

GWP wciąż powyżej przyszłych limitów. Od 1 stycznia 2027 r. próg GWP 150 obejmie monobloki do 50 kW i pompy ciepła split powietrze-woda do 12 kW, a od 1 stycznia 2029 r. także klimatyzatory split powietrze-powietrze do 12 kW. R32 z GWP 675 nie spełni tego wymogu. To oznacza, że R32 jest rozwiązaniem przejściowym – dobrym w klimatyzacji do końca 2028 r., ale docelowo zastąpionym przez R290 lub inne czynniki o GWP poniżej 150.

Niższa maksymalna temperatura zasilania niż przy R290. Temperatura krytyczna R32 wynosi 78,1 °C, a propanu 96,7 °C (obliczenie w CoolProp). Im wyższa temperatura krytyczna, tym łatwiej uzyskać wysoką temperaturę wody grzewczej. Dlatego pompy na R290 lepiej pasują do domów z grzejnikami, w których potrzeba 60–70 °C na zasilaniu. Przy ogrzewaniu podłogowym (ok. 35 °C) ta różnica ma małe znaczenie.

R290 (propan) – przyszłość pomp ciepła

R290 to propan o czystości przeznaczonej do instalacji chłodniczych. Jest to czynnik naturalny – nie jest syntetyzowany chemicznie, tylko pozyskiwany z gazu ziemnego lub ropy naftowej. Brzmi paradoksalnie, ale jako czynnik chłodniczy w obiegu zamkniętym propan jest jednym z najbardziej ekologicznych rozwiązań dostępnych na rynku.

Parametry R290

Parametr	Wartość
GWP (wg rozporządzenia 2024/573)	0,02 (praktycznie zero)
Klasa palności	A3 (palny)
Ciśnienie robocze	ok. 14 bar (skraplanie przy 40 °C)
Temperatura krytyczna	96,7 °C
ODP	0
Napełnienie typowe	0,6–2 kg (monobloki powietrze-woda, np. Vaillant aroTHERM plus, Viessmann Vitocal 250-A)
Dostępność w 2026	pełna (bez kontyngentu HFC)

Dlaczego R290 dominuje w nowych pompach ciepła?

Pompy ciepła na R290 mają w ofercie m.in. Vaillant (aroTHERM plus) i Viessmann (Vitocal 250-A). Powody są regulacyjne i techniczne:

1. GWP bliskie zeru. Przy GWP 0,02 czynnik R290 spełnia wszystkie progi z rozporządzenia 2024/573, także te od 2032 i 2035 r. Pamiętaj, że zakazy dotyczą sprzedaży nowych urządzeń: pompa na R32 kupiona przed 2027 r. też może legalnie pracować i być serwisowana.

2. Doskonałe właściwości termodynamiczne. Wysoka temperatura krytyczna (96,7 °C) pozwala na wysokie temperatury zasilania – np. Viessmann Vitocal 250-A do 70 °C przy −10 °C na zewnątrz. To ważne przy modernizacji domu z grzejnikami.

3. Brak kontyngentu. Propan nie podlega kontyngentowi HFC.

Palność R290: jak zapewnia się bezpieczeństwo

Propan jest gazem palnym (klasa A3). Bezpieczeństwo pompy ciepła na R290 wynika z konstrukcji urządzenia i z miejsca montażu:

• Czynnik zostaje na zewnątrz. W monobloku cały obieg chłodniczy jest zamknięty fabrycznie w jednostce zewnętrznej, a do domu płynie tylko woda grzewcza. Napełnienie typowych monobloków to ok. 0,6–2 kg propanu (np. Vaillant aroTHERM plus 0,6–1,3 kg, Viessmann Vitocal 250-A 2 kg wg kart producentów).
• Strefa bezpieczeństwa wokół jednostki. Producent podaje w instrukcji obszar wokół jednostki zewnętrznej, w którym nie może być okien, drzwi, kratek wentylacyjnych, okienek piwnicznych ani studzienek. Wymiar zależy od modelu.
• Wymagania norm. Normy PN‑EN 378 i IEC 60335-2-40 uzależniają dopuszczalne napełnienie czynnikiem palnym od miejsca ustawienia i wielkości pomieszczenia. Dlatego urządzeń na R290 z czynnikiem wewnątrz budynku jest niewiele.
• Zabezpieczenia w urządzeniu. Zależnie od modelu: hermetyczny obieg bez połączeń kielichowych, podzespoły elektryczne niewytwarzające iskier, wentylacja obudowy. Sprawdź je w karcie konkretnego modelu.

Stanowisko everflow: pompa ciepła na R290 jest bezpieczna, gdy stoi poza strefami wskazanymi przez producenta, a montaż wykonuje firma z certyfikatem F-gaz, która zna instrukcję tego modelu.

Tabela porównawcza: R410A, R32 i R290

Parametr	R410A	R32	R290 (propan)
GWP	2 088	675	0,02
Klasa palności	A1 (niepalny)	A2L (łagodnie palny)	A3 (palny)
Ciśnienie robocze	~24 bar	~25 bar	~14 bar
Temp. krytyczna	71,3 °C	78,1 °C	96,7 °C
Typowe napełnienie	wg tabliczki znamionowej	wg tabliczki znamionowej	0,6–2 kg (monoblok)
Dostępność 2026	do serwisu, objęty kontyngentem HFC	pełna, objęty kontyngentem HFC	pełna
Przyszłość regulacyjna	nowe urządzenia wycofane, serwis dozwolony	nowe klimatyzatory split do 12 kW: do 31.12.2028; nowe pompy ciepła split powietrze-woda do 12 kW: do 31.12.2026	bez zakazów w 2024/573
Typowe zastosowanie 2026	Serwis istniejących	Klimatyzacja split	Pompy ciepła

Co to oznacza dla konsumenta w 2026 roku?

Masz istniejącą instalację na R410A

• Nie musisz jej wymieniać. Urządzenie może pracować do końca swojej żywotności technicznej
• Serwisowanie z użyciem czynnika z recyklingu lub regenerowanego jest legalne i bezpieczne
• Uzupełnienie czynnika jest droższe niż kilka lat temu, bo R410A drożeje
• Przy awarii wymagającej wymiany znacznej ilości czynnika – rozważ wymianę całego urządzenia na R32/R290

Kupujesz nową klimatyzację

• R32 jest standardem dla klimatyzatorów split i multi-split w 2026 roku
• Wszystkie duże marki (Daikin, Mitsubishi Electric, Panasonic, Samsung, LG, Fujitsu) oferują pełne linie na R32
• Urządzenia na R32 są w pełni dojrzałe technologicznie – nie ma ryzyka „wczesnej generacji”
• Pamiętaj: od 1 stycznia 2029 r. nie wolno wprowadzać do obrotu nowych klimatyzatorów split powietrze-powietrze do 12 kW na R32. Dla pomp ciepła split powietrze-woda do 12 kW ta data to 1 stycznia 2027 r. Urządzenie kupione wcześniej może legalnie pracować i być serwisowane

Kupujesz nową pompę ciepła

• R290 to czynnik z przyszłością dla nowych pomp ciepła powietrze-woda – ma GWP 0,02 i nie obejmują go zakazy z rozporządzenia 2024/573
• Efektywność porównuj po SCOP i klasie z karty produktu, przy tej samej temperaturze zasilania
• Sprawdź, czy firma ma certyfikat F-gaz dla przedsiębiorców (rejestr UDT), a instalator przeszedł szkolenie producenta dla urządzeń na R290. Osobnego „rozszerzenia” certyfikatu na czynniki palne polskie przepisy dziś nie przewidują.

Lista ZUM i wymagania dotacyjne

Przy ubieganiu się o dotację z programu Czyste Powietrze pompa ciepła musi figurować na liście ZUM (Zielone Urządzenia i Materiały) prowadzonej przez IOŚ-PIB (zasady z 20.07.2026). Wpis na listę ZUM opiera się m.in. na:

• wynikach badań urządzenia (zgodnych z kartą produktu i etykietą energetyczną),
• danych o konstrukcji obiegu, w tym rodzaju czynnika chłodniczego.

Przed zakupem warto sprawdzić, czy wybrany model znajduje się na aktualnej liście ZUM – to warunek uzyskania dotacji.

Kompetencje techniczne – dlaczego certyfikacja instalatora ma znaczenie

Praca z czynnikami chłodniczymi, szczególnie palnymi R32 i R290, wymaga wiedzy i uprawnień. W everflow:

• Certyfikaty F-gaz – firma ma certyfikat dla przedsiębiorców (FGAZ‑P/​27/⁠1801/⁠22, UDT), a montaż, serwis i kontrole szczelności wykonują technicy z certyfikatem F-gaz dla personelu.
• Procedury dla czynników palnych (A2L i A3) – detekcja wycieków, strefy bezpieczeństwa i postępowanie awaryjne zgodnie z instrukcją producenta.

Dlaczego to istotne? Nieprawidłowy montaż urządzenia na R290 (np. nieszczelne połączenia, brak czujnika wycieku, niewłaściwa lokalizacja jednostki zewnętrznej) może stwarzać zagrożenie. Certyfikowany technik ogranicza te ryzyka na etapie projektu i montażu.

Urządzenia na R410A i R32 serwisujemy z pomiarami i protokołem: serwis klimatyzatorów na R410A.

Podsumowanie – jaki czynnik wybrać?

Rok 2026 to moment przejściowy na rynku HVAC, ale kierunek jest jednoznaczny:

1. R410A – era się kończy. Jeśli masz sprawne urządzenie – eksploatuj je dalej. Jeśli kupujesz nowe – R410A nie wchodzi w grę.

2. R32 – solidny wybór na dziś. Dojrzały, efektywny, szeroko dostępny. Najlepszy czynnik dla nowych klimatyzatorów split i multi-split. W nowych klimatyzatorach split do 12 kW może być stosowany do końca 2028 r.

3. R290 – przyszłość pomp ciepła. GWP bliskie zeru, doskonałe parametry termodynamiczne, odporność na regulacje. Jeśli kupujesz pompę ciepła w 2026 roku, R290 jest najbezpieczniejszym wyborem pod względem przepisów.

Kluczowa zasada: nie bój się czynników palnych. Nowoczesne urządzenia na R32 i R290, zainstalowane przez certyfikowanych techników, są bezpieczne w codziennym użytkowaniu. Branża przeszła podobną drogę w lodówkach, gdzie od lat stosuje się izobutan (R600a).

Skontaktuj się z everflow – dobierzemy urządzenie i czynnik do Twojego budynku, zamontujemy je z próbą szczelności i protokołem i zajmiemy się serwisem.